MUỐN VIẾT ĐƯỢC BÀI VĂN HAY
Thế nào là bài văn hay?
Bài văn hay trước hết phải viết đúng
Hay và đúng ở đây hiểu theo nghĩa tương đối, tức là hay và đúng trong khuôn khổ nhà trường. Hay và đúng có quan hệ mất thiết với nhau. Bài văn hay trước hết phải viết đúng. Bài văn viết đúng cần thoả mãn các điều kiện sau đây:
Đúng yêu cầu của đề bài:
Yêu cầu về phạm vi nội dung cần nghị luận
Yêu cầu về cách thức nghị luận (xác định nghi thức nghị luận chủ yếu)
Như vậy trước một đề văn, công việc đầu tiên của người viết sau khi đọc kỹ đề là xác định yêu cầu của đề bài
Đây là đề nghj luận xã hội hay nghị luận văn học
Nếu là nghị luận văn học thì đề yêu cầu làm sáng tỏ phạm vi nội dung nào?
Nếu phạm vi nghị luận là văn học sử thì loại văn học sử nào?
Nếu là nghị luận xã hộinthì yêu cầu nội dung nghị luận về chủ đề gì?
Thao tác nghị luận chính dùng để nghị luận trong quá trình viết là gì?
Nắm vững và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của đề, người viết sẽ tránh được những lỗi như sau:
Lạc đề: lạc đề về nội dung, lạc đề về phương pháp, cách thức nghị luận
Lêch đề: đáng lẽ phần nội dung chính cần bàn nhiều thì lại nói qua loa đại khái, phần phụ lại trở thành phần chính, thao tác chính trở thành thao tác phụ…
Lậu đề: bỏ sót, “ăn bớt” ý hoặc một yêu cầu nào đó của đề.
Đúng những kiến thức cơ bản:
Kiến thức cơ bản là “bột”, “có bột mới gột nên hồ”. Kiến thức cơ bản thể hiện tầm kiến thức văn rộng hẹp của người viết. Để viết được một bài nghị luận văn học hay, người viết phải sử dụng rất nhiều loại kiến thức cơ bản khác nhau. Dĩ nhiên tuỳ mỗi vấn đề cụ thể của đề ra mà xác định những loại kiến thức cần và đủ, loại nào chính, loại nào là kiến thức bổ trợ. Mặt khác không nhất thiết phải đưa hết tất cả kiến thức mà mình biết vào một bài viết. Nhưng muốn có một năng lực văn học chắc chắn để ứng tác trong nhiều tình huống, nhiều kiểu bài và nhiều kiểu đề khác nhau, thì cần tích luỹ và trang bị cho mình một vốn kiến thức cơ bản, phong phú, có hệ thống.
Hình thức trình bày đúng quy cách:
Trình bày là sự thể hiện hình thức hình thức, bố cục của bài văn trên trang giấy. Một bài văn trình bày đúng cần chú ý các điểm sau đây:
Nhìn vào tờ giấy, chưa cần đọc đã thấy rõ ba phần của bài viết. Muốn thế người viết không chỉ chú ý đến nội dung mà ngay cả hình thức trình bày cũng phải rõ. Xem mô hình sau đây:
M……………………………………………………………
…………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………..
T……………………………………………………………
…………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………….
K……………………………………………………………
…………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………….
Không phạm lỗi logic trong trình bày
Trong việc dạy và học làm bài văn nghị luận không nên coi thường hìn thức trình bày trên đây. Bởi hình thức trên đây không chỉ đơn thuần là hình thức mà nó còn có tác dụng rất lớn trong việc rèn luyện tư duy, buộc người viết phải lựa chọn để có được một nội dung ý sáng sủa, mạch lạc và chặt chẽ.
Một trong những yêu cầu của trình bày đúng là chữ viết và chính tả. Bài làm văn ở nhà trường là để cho thầy cô chấm điểm.Vì thế chữ viết là một trong những biểu hiện sự tôn trọng thầy cô giáo và cũng là tôn trọng chính mình. Cần phân biệt hai loại: viết đúng và viết đẹp.
Từ bài văn viết đúng đến bài văn viết hay
Từ đúng đến hay có một khoảng cách
Về khái niệm “đúng” và “trúng”:
Giới văn chương truyền tụng cau chuyện của Giả Đảo bên Tàu ngày xưa, cân nhắc hai chữ “thôi”(đẩy cửa) và “xao”(gõ cửa) trong câu thơ: “Điểu trúc trì biên thụ, tăng thôi nguyệt hạ môn” (chim ngủ ở cây bờ ao, nhà sư đẩy cửa dưới trăng). Đây là trường hợp “đúng” và “trúng”. Cả hai chữ “thôi” và “xao” đều đúng, nhưng chữ nào mới trúng. Trúng có nghĩa là đúng một cách tuyệt đối, không thể có chữ nào đúng hơn và hay hơn được.
Như vậy, văn phải “trúng” mới hay. Viết văn phải như Giải Đảo không bằng lòng với cái đúng, phải tiến lên cái trúng có thể mới đạt văn hay.
Câu chuyện trên đúng với văn sáng tác, cũng đúng với văn nghị luận. văn đã đath đến trình độ “trúng” thì có nghĩa là đạt đến sự thống nhất cao độ, tuyệt đối giữa nội dung và hình thức, giữa ý