Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn là một cuộc hỏi - đáp có mục đích, nhằm thu thập hoặc cung cấp thông tin về một chủ đề được quan tâm.
Thế nào là phỏng vấn và trả lời phỏng vấn?
Mục đích :
- Để chuyện trò, để biết rõ hơn về một người nổi tiếng.
- Để biết quan điểm của người được hỏi về một chủ đề có ý nghĩa xã hội, đang được dư luận quan tâm.
- Để thấy tầm quan trọng, ý nghĩa xã hội của vấn đề đang được phỏng vấn.
- Để tạo lập các quan hệ xã hội.
- Để chọn người phù hợp với công việc…
Tầm quan trọng:
- Một xã hội thực sự dân chủ, văn minh không thể không đề cao vai trò quan trọng của các hoạt đông phỏng vấn. Nó là một biểu hiện của tinh thần dân chủ trong xã hội văn minh.

Em hãy xác đinh mục đích của những câu phỏng vấn mà các thầy cô giáo nêu ra cho học sinh, thanh niên trong buổi tọa đàm về : lý tưởng sống của học sinh, thanh niên thời đại Hồ Chí Minh?
1- Em hãy giới thiệu về bản thân?
2- Em hiểu thế nào là thời đại Hồ Chí Minh?
3- Hồ Chí Minh là hiện thân cho lý tưởng sống cao đẹp. Em có thể kể vài câu chuyện về Người để minh chứng cho điều đó?
Em hãy cho biết, để thu thập được nhiều thông tin cần thiết, người phỏng vấn nên chọn câu nào trong hai câu hỏi sau:
a- Bác Hồ là lãnh tụ thiên tài và là tấm gương sáng ngời về đạo đức và lẽ sống có phải không?
b- Bác Hồ là tấm gương sáng ngời về đạo đức và lẽ sống. Suy nghĩ của em như thế nào về vấn đề này?
- Để có thể thu thập được nhiều nhất những thông tin mong muốn,ta cần tránh những câu hỏi mà người trả lời chỉ cần đáp có- không; đúng- sai.
- Ta nên đặt câu hỏi hay và khai thác được nhiều thông tin từ người được phỏng vấn.
Bác Hồ hỏi phóng viên người Mỹ A.Steele:
“ Tôi muốn hỏi nhân dân Mĩ một câu này và mong ông cho tôi biết những câu trả lời của nhân dân Mĩ:
- Nếu Pháp hoặc một ai khác xâm phạm nước Mĩ, giết người, đốt phá thành phố, làng mạc Mĩ với mục đích là để bắt Mĩ làm nô lệ, thì nhân dân Mĩ sẽ đối phó như thế nào?”
Phóng viên cần lắng nghe lời đáp để đưa ra thêm những câu hỏi phụ nhằm:
Làm cho câu chuyện liên tục không rời rạc, gián đoạn.
Khéo léo lái người trả lời phỏng vấn trở lại chủ đề phỏng vấn, nếu thấy họ có dấu hiệu lạc đề.
Gợi mở khiến người trả lời phỏng vấn có thể nêu ý kiến được rõ hơn.
Kết quả phỏng vấn phải được trình bày trung thực. Người phỏng vấn có thể sửa lại câu trả lời cho ngắn gọn nhưng không thay đổi ý của người được phỏng vấn.
Nếu có điều kiện thì ta nên ghi lại nét mặt, ánh mắt, cử chỉ của người trả lời phỏng vấn.
Bài phỏng vấn phải được trình bày rõ ràng, trong sáng và hấp dẫn.
Khi được các nhà báo nước ngoài đề nghị cho biết về tình hình chiến dich Điện Biên Phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đáp:
“ Đây là Điện Biên Phủ- Người nói và lật ngược chiếc mũ cát trên bàn, - đây là núi,- Người dùng những ngón tay mảnh dẻ, rắn rỏi đưa theo vành mũ.- Chúng tôi đang ở đây. Còn phía dưới,- tay Người đặt xuống đáy mũ,- là thung lũng Điện Biên Phủ. Quân Pháp ở đấy. Chúng không thể thoát ra khỏi đây được. Có thể chúng sẽ còn ở đấy lâu, nhưng dứt khoát không thể thoát ra được.”
( E. Cô-bê-lép, đồng chí Hồ Chí Minh, bản dịch Tiếng Việt của NXB Tiến Bộ và NXB Thanh niên, 1985)
Bài tập 1: Em hãy lắng nghe cuộc phỏng vấn sau:
Bài tập 2
- Để thu thập dư luận của các bạn trong lớp và trong trường về việc học tập, noi gương tư tưởng, đạo đức, lối sống của Hồ Chí Minh. Em hãy :
+Trong vai người phỏng vấn dự kiến những câu hỏi đúng mục đích, có thể lấy được nhiều ý kiến thú vị của các bạn.
+ Trong vai người trả lời phỏng vấn, tìm cách trả lời các câu hỏi sao cho chân thực, thông minh.
+ Tự chọn cặp phỏng vấn.
Têt Bính Ngọ 1966, Bác Hồ về thôn Văn Phú – Hà Đông ( Hà Tây cũ)- Bác gặp cụ già 71 tuổi- cụ Đào Công Hợp- Bác hỏi:
Bác Hồ:- Cụ đã biết chữ chưa?
Cụ Đào Công Hợp:- Thưa Bác cháu chưa biết chữ ạ!
Bác Hồ:- Thế thì không được, chúng ta đang diệt giặc dốt- một thứ giặc rất nguy hiểm- vậy mà cụ chưa biết đọc biết viết. Mình phải làm gương cho con cháu chứ!
Cụ Đào Công Hợp:- Thưa Bác cháu sẽ học để biết đọc, biết viết ạ!
Sau một thời gian ngắn, cụ Đào Công Hợp đã biết đọc, biết viết và tự tay viết thư cho Bác Hồ. Nhận được thư Bác Hồ rất vui.
( Tư liệu lấy ở nhà lưu niệm Bác Hồ xã Văn Phú- Hà Đông- Hà Nội)
Xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo và các em học sinh đã động viên, cổ vũ để bài giảng thành công!
GIÁO VIÊN : PHÍ THỊ BÍCH LIÊN
THPT HOÀI ĐỨC B