桃花源記

晉太元中，武陵人捕魚為業，緣溪行，忘路之遠近。忽逢桃花林，夾岸數百步，中無雜樹，芳草鮮美，落英繽紛；漁人甚異之。復前行，欲窮其林。林盡水源，便得 一山。山有小口，髣髴若有光；便舍船從口入。初極狹，才通人；復行數十步，豁然開朗。土地平曠，屋舍儼然，有良田、美池、桑竹之屬；阡陌交通，雞犬 相聞。其中往來種作，男女衣著，悉如外人；黃髮垂髫，並怡然自樂。見漁人，乃大驚；問所從來，具答之。便要還家，設酒，殺雞作食；村中聞有此人，咸來問 訊。自云先世避秦時亂，率妻子邑人來此絕境，不復出焉；遂與外人間隔。問今是何世，乃不知有漢，無論魏晉。此人一一為具言所聞，皆歎惋。餘人各復延 至其家，皆出酒食、停數日，辭去。此中人語云：「不足為外人道也。」既出，得其船，便扶向路，處處誌之。及郡下，詣太守說如此。太守即遣人隨其往，尋向所 誌，遂迷不復得路。南陽劉子驥，高尚士也；聞之，欣然親往。未果，尋病終。後遂無問津者。

陶潛

Phiên âm: Đào hoa nguyên kí

Tấn Thái Nguyên Trung, Vũ Lăng nhân bộ ngư vi nghiệp, duyên khê hành, vong lộ chi viễn cận. Hốt phùng đào hoa lâm, giáp ngạn sổ bách bộ, trung vô tạp thụ, phương thảo tiên mỹ, lạc anh tân phân. Ngư nhân thậm dị chi, phục tiền hành, dục cùng kỳ lâm. Lâm tận thủy nguyên, tiện đắc nhất sơn. Sơn hữu tiểu khẩu, phảng phất nhược hữu quang, tiện xả thuyền tòng khẩu nhập. Sơ cực hiệp, tài thông nhân. Phục hành sổ thập bộ, khoát nhiên khai lãng, thổ địa bình khoáng, ốc xá nghiễm nhiên, hữu lương điền, mỹ trì, tang trúc chi thuộc, thiên mạch giao thông, kê khuyển tương văn. Kỳ trung vãng lai chủng tác, nam nữ y trước, tất như ngoại nhân, hoàng phát thùy thiều, tịnh di nhiên tự lạc. Kiến ngư nhân, nãi đại kinh, vấn sở tòng lai, cụ đáp chi. Tiện yêu hoàn gia, thiết tửu, sát kê tác thực. Thôn trung văn hữu thử nhân, hàm lai vấn tấn, tự vân tiên thế tị Tần thời loạn, suất thê tử ấp nhân, lai thử tuyệt cảnh, bất phục xuất yên, toại dữ ngoại nhân gian cách. Vấn kim thị hà thế, nãi bất tri hữu, dựu Hán, vô luận Ngụy, Tấn. Thử nhân nhất nhất vi cụ ngôn, sở văn giai thán uyển. Dư nhân các phục duyên chí kỳ gia, giai xuất xúy tửu thực. Đình sổ nhật từ khứ. Thử trung nhân ngữ vân: "Bất túc vị ngoại nhân đạo dã". Ký xuất, đắc kỳ thuyền, tiện phù hướng lộ, xứ xứ chí chi. Cập quận hạ, nghệ Thái thú thuyết như thử. Thái thú tức khiển nhân tùy kỳ vãng, tầm hướng sở chí, toại mê bất phục đắc lộ. Nam Dương Lưu Tử Ký cao thượng sĩ dã, văn chi, hân nhiên thân vãng, vị quả, tầm bệnh chung. Hậu toại vô vấn tân giả.

Ðào Tiềm

Chú thích:

1) Suối hoa đào: Bài này vốn là bài tựa cho bài thơ nhan đề là Ðào hoa nguyên thi.

(2) Thái Nguyên: Niên hiệu Hiếu Vũ Ðế (376-396) nhà Tấn.

(3) Vũ Lăng: Tên quận, nay ở tỉnh Hồ Nam.

(4) Ðường bờ: Nguyên văn: "thiên mạch giao thông". "Thiên" là những đường bờ ruộng từ Bắc xuống Nam, "mạch" là những đường bờ ruộng từ Ðông sang Tây.

(5) Tiếp nhau: Nghĩa là nhà này nghe được tiếng gà chó của nhà kia.

(6) Tóc bạc: Nguyên văn: "hoàng phát" nghĩa là tóc vàng. Người già tóc bạc rồi chuyển qua màu vàng.

(7) Nam Dương: Tên quận, nay ở tỉnh Hà Nam. Lưu Tử Ký là người đời triều Tấn hay ngao du sơn thủy.

(8) Hỏi thăm đường: Nguyên văn: "vấn tân" nghĩa là hỏi bến đò.